Europa lanceert zijn nieuwe verpakkingswetgeving: hoe de productie, verkoop en recycling van verpakkingen vanaf augustus 2026 zullen veranderen.

Europa zet een beslissende stap richting een meer circulaire economie met de inwerkingtreding, op 12 augustus 2026, van de nieuwe verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR). De verordening, vastgesteld als Verordening (EU) 2025/40, vervangt het eerdere Europese kader voor verpakkingen en stelt gemeenschappelijke regels vast voor de gehele levenscyclus ervan: van ontwerp en productie tot hergebruik, inzameling en recycling.

De wijziging betekent niet dat alle verplichtingen onmiddellijk van kracht worden. De verordening voorziet in een gefaseerde tijdlijn, waarbij nieuwe eisen voornamelijk tussen 2028 en 2030 worden ingevoerd. Het doel is om de hoeveelheid afval te verminderen, onnodige verpakkingen te beperken en het gebruik van gerecyclede materialen en hergebruiksystemen te vergroten.

Een wijziging die gevolgen heeft voor de gehele levenscyclus van de verpakking.

Tot nu toe was een aanzienlijk deel van de verpakkingsregelgeving vormgegeven via een Europese richtlijn en diverse nationale uitvoeringsmaatregelen. De nieuwe verordening beoogt een geharmoniseerd kader voor alle lidstaten vast te stellen en betrekking te hebben op vrijwel alle verpakkingen, ongeacht het gebruikte materiaal of de sector waarin ze worden toegepast.

Dit betekent dat fabrikanten, importeurs, distributeurs, detailhandelaren en e-commercebedrijven stapsgewijs zullen moeten herzien hoe zij hun verpakkingen ontwerpen, produceren, gebruiken en beheren.

De Europese Commissie beoogt hiermee de afvalproductie te verminderen en de werking van de interne markt te vergemakkelijken, en tegelijkertijd hergebruik en de markt voor secundaire grondstoffen te stimuleren.

De eerste grote verandering: limieten voor PFAS in voedselverpakkingen

Een van de maatregelen die op 12 augustus 2026 van kracht worden, heeft rechtstreeks betrekking op verpakkingen die bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen.

Vanaf die datum mogen voedselverpakkingen die bepaalde grenswaarden voor PFAS – bekend als persistente chemicaliën of 'eeuwige chemicaliën' – overschrijden, niet meer op de Europese markt worden gebracht.

Deze stoffen zijn onder meer gebruikt om bepaalde voedselverpakkingen – zoals afhaalbakjes, wikkels, zakjes voor magnetronpopcorn of pizzadozen – bestand te maken tegen water en vet.

De Commissie is van mening dat het beperken van de aanwezigheid ervan het mogelijk zal maken om zowel de blootstelling van consumenten als de uitstoot van deze persistente stoffen in het milieu te verminderen.

Minder onnodige verpakking en minder loze ruimte

Een van de belangrijkste veranderingen voor de handel – en vooral voor e-commerce – zal in 2030 plaatsvinden.

De regelgeving schrijft voor dat de lege ruimte in bepaalde verpakkingen voor gebundelde verkoop, transport en e-commerce niet meer dan 50% mag bedragen. Het doel is te voorkomen dat producten worden verzonden in dozen die veel groter zijn dan nodig; een praktijk die leidt tot een hoger verbruik van karton en andere materialen en meer afval veroorzaakt.

Voor e-commercebedrijven kan dit leiden tot een herziening van doosformaten, verpakkingssystemen en de manier waarop bestellingen worden klaargemaakt.

De verordening introduceert ook maatregelen om bepaalde soorten verpakkingen voor eenmalig gebruik te verminderen en stelt doelstellingen voor hergebruik vast voor sectoren met een groot potentieel voor afvalvermindering.

Hergebruik wint terrein op het wegwerpmodel.

De nieuwe regelgeving heeft tot doel ervoor te zorgen dat een groter deel van de verpakkingen meerdere keren kan worden gebruikt voordat het afval wordt.

Een van de belangrijkste doelstellingen heeft betrekking op transportverpakkingen. Vanaf 1 januari 2030 moeten marktdeelnemers die bepaalde vormen van transportverpakkingen of verkoopverpakkingen voor het vervoer van producten gebruiken, ervoor zorgen dat in totaal ten minste 40% daarvan herbruikbaar is binnen een hergebruiksysteem.

De verplichting geldt ook voor producten die via e-commerce worden gedistribueerd en heeft betrekking op formaten zoals pallets, dozen, trays, kunststof kratten, bepaalde containers, vaten en palletbeschermingssystemen.

Voor bepaalde activiteiten binnen hetzelfde bedrijf, tussen gelieerde ondernemingen of voor specifieke soorten vervoer binnen één enkele lidstaat stelt de verordening nog strengere doelstellingen voor hergebruik vast.

Ook de verkoop van dranken verandert.

Hergebruik beperkt zich niet tot transport.

Vanaf 2030 moeten einddistributeurs ervoor zorgen dat ten minste 10% van bepaalde alcoholhoudende en alcoholvrije dranken in herbruikbare verpakkingen binnen een hergebruiksysteem op de markt wordt gebracht, al gelden er diverse uitzonderingen voor specifieke drankcategorieën.

De verordening stelt ook ambitieuzere doelstellingen vast voor 2040.

De Europese aanpak is om geleidelijk over te stappen van een model van 'maken, gebruiken en weggooien' naar een model waarin verpakkingen langer in de economische kringloop kunnen blijven.

Recycling begint ook bij het ontwerp.

De nieuwe regelgeving beperkt zich niet tot het voorschrijven wat er met de verpakking moet gebeuren zodra deze afval wordt; ze wijzigt ook de wijze waarop de verpakking moet worden ontworpen.

Vanaf 2030 treden maatregelen in werking die erop gericht zijn ervoor te zorgen dat verpakkingen recyclebaar zijn en het gehalte aan gerecycled plastic in bepaalde soorten verpakkingen te verhogen.

De doelstellingen voor het gehalte aan gerecycled materiaal variëren afhankelijk van de vorm en het type kunststof. Zo stelt de verordening voor 2030 verschillende minimumpercentages vast voor bepaalde PET-verpakkingen, andere kunststofverpakkingen die met producten in contact komen, en kunststofdrankflessen voor eenmalig gebruik.

Dit zal fabrikanten en merken dwingen veel meer aandacht te besteden aan niet alleen het gebruikte materiaal, maar ook aan de samenstelling, de recyclebaarheid en de beschikbaarheid van gerecyclede materialen.

Nieuwe etikettering moet recycling makkelijker maken

Ook consumenten zullen veranderingen zien, al zullen die geleidelijk plaatsvinden.

De verordening bepaalt dat verpakkingen vanaf 12 augustus 2028 — of de toepasselijke datum, afhankelijk van de vaststelling van uitvoeringshandelingen — moeten zijn voorzien van geharmoniseerde etikettering met betrekking tot de materiaalsamenstelling, om een ​​correcte sortering te vergemakkelijken.

Het doel is te komen tot een uniformer systeem, zodat gemakkelijker kan worden vastgesteld waar elke container moet worden ingeleverd en de verwarring die ontstaat door uiteenlopende informatiesystemen in verschillende landen, wordt verminderd.

Ook voor herbruikbare verpakkingen zullen specifieke identificatievoorschriften gelden. De regelgeving voorziet in het opnemen van informatie via een QR-code of een ander gestandaardiseerd, open digitaal medium, waarmee onder meer gegevens over hergebruiksystemen en inzamelpunten kunnen worden verstrekt.

Wat betekent dit voor bedrijven?

De impact zal vooral groot zijn voor bedrijven die grote hoeveelheden verpakkingen produceren, importeren, distribueren of gebruiken.

Bedrijven zullen geleidelijk aspecten moeten beoordelen zoals:

• Het ontwerp en de afmetingen van de verpakking.

• De hoeveelheid gebruikt materiaal.

• De reële mogelijkheid om ze te recyclen.

• Het percentage verwerkt gerecycled materiaal.

• Het gebruik van herbruikbare formaten.

• Systemen voor inzameling en hergebruik.

• Informatie en etikettering van de verpakking.

• Verpakkingen voor logistiek en e-commerce.

De Europese Commissie erkent dat aanpassing kosten met zich meebrengt voor marktdeelnemers, maar blijft erbij dat harmonisatie van de regels op middellange termijn de complexiteit als gevolg van uiteenlopende nationale eisen kan verminderen en nieuwe investeringen in oplossingen voor de circulaire economie kan stimuleren.

Een tijdlijn die nu begint, maar vooruitkijkt naar 2030.

Een van de sleutels tot het begrijpen van de nieuwe regelgeving is dat 12 augustus 2026 niet de datum is waarop alle verplichtingen tegelijkertijd veranderen.

De verordening is in februari 2025 in werking getreden en de algemene toepassing ervan is op 12 augustus 2026 van start gegaan. Vanaf dat moment zullen diverse verplichtingen stapsgewijs van kracht worden.

12 augustus 2026: de algemene toepassing van de PPWR gaat van start en er treden – naast andere maatregelen – beperkingen in werking voor bepaalde PFAS in voedselverpakkingen.

12 augustus 2028: het nieuwe geharmoniseerde etiketteringssysteem voor verpakkingsmaterialen staat gepland.

1 januari 2030: een aanzienlijk aantal structurele maatregelen treedt in werking, waaronder beperkingen voor loze ruimte, doelstellingen voor hergebruik en specifieke eisen inzake recyclebaarheid en het gehalte aan gerecycled materiaal.

2040: In verschillende categorieën worden ambitieuzere doelstellingen voor hergebruik en gerecycled materiaal behaald.

Europa wil de groei van verpakkingsafval beperken.

De omvang van de verandering pakt een probleem aan dat de Europese Unie als toenemend beschouwt. Volgens de Commissie zou de hoeveelheid verpakkingsafval in de EU zonder nieuwe maatregelen tegen 2030 met 19% kunnen toenemen, terwijl de hoeveelheid plastic verpakkingsafval zelfs met 46% zou kunnen stijgen.

De PPWR beoogt die trend te keren door in te grijpen voordat verpakkingen afval worden: door onnodig materiaalgebruik te verminderen, hergebruik te bevorderen, de recyclebaarheid te vergroten en de vraag naar gerecyclede grondstoffen te stimuleren.

Het uiteindelijke doel is dat verpakkingen niet langer uitsluitend met het oog op commerciële en logistieke functies worden ontworpen, maar juist deel gaan uitmaken van een veel breder systeem van de circulaire economie.

Een transformatie die al is begonnen

De nieuwe Europese regelgeving betekent niet dat alle verpakkingen morgen plotseling herbruikbaar worden of dat dozen voor eenmalig gebruik zullen verdwijnen. De verandering zal geleidelijk verlopen en zich in de loop van de komende jaren voltrekken.

De boodschap voor bedrijven is echter duidelijk: verpakkingen zijn niet langer uitsluitend een kwestie van marketing, logistiek of productbescherming. Het ontwerp, de samenstelling, de herbruikbaarheid, de recyclebaarheid en het beheer aan het einde van de levenscyclus vallen nu allemaal onder dezelfde Europese regelgeving.

Met de invoering van de PPWR gaat Europa een nieuwe fase in van zijn afvalbeleid: de verschuiving van het beheer van steeds grotere hoeveelheden afgedankte verpakkingen naar het vanaf het begin waarborgen dat er minder wordt geproduceerd, meer wordt hergebruikt en materialen weer in de productiecyclus kunnen worden opgenomen.