Europa staat de winter te wachten met de hoogste gasprijzen sinds eind 2022.

De prijs van Europees aardgas heeft voor het eerst sinds december 2022 de grens van 100 euro per megawattuur bereikt. Geopolitieke spanningen, problemen met de levering van vloeibaar aardgas en lagere reserves dan gebruikelijk vergroten de onzekerheid over de energievoorziening in de aanloop naar de winter.

Europa kijkt opnieuw met bezorgdheid naar de energiemarkt vóór de komst van de winter. De prijs van aardgas heeft in oktober een krachtig herstel laten zien en heeft niveaus bereikt die sinds eind 2022 niet meer zijn gezien, midden in de energiecrisis als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne.

Het Europese benchmarkcontract TTF, dat op de Nederlandse markt wordt verhandeld, bereikte op 28 oktober 100 euro per megawattuur (€/MWh), een niveau dat sinds december 2022 niet meer was voorgekomen. De stijging weerspiegelt de groeiende bezorgdheid over de beschikbaarheid van elektriciteit en de ontwikkeling van de internationale markten in de komende maanden.

Volgens gegevens gepubliceerd door het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) bedroegen de gasreserves van de Europese Unie op 21 oktober ongeveer 75% van hun capaciteit. Dit is een lager niveau dan het niveau van voorgaande jaren en verkleint de veiligheidsmarge waarmee het continent het seizoen van de grootste consumptie begint.

Internationale spanningen zetten de gasvoorziening onder druk.

Een van de belangrijkste factoren die de prijsstijging verklaren, is de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. Verstoringen van de internationale stromen van vloeibaar aardgas (LNG), vooral die welke verband houden met Qatar en de doorvoer door de Straat van Hormuz, hebben de beschikbaarheid van vracht op de internationale markt verminderd.

Deze situatie dwingt Europa tot concurrentie met andere grote afnemers, met name Aziatische markten, om de benodigde voorraden veilig te stellen tijdens de maanden met de hoogste vraag.

Het rapport van ACER over de Europese groothandelsmarkt wijst erop dat moeilijkheden bij het ontvangen van LNG uit Qatar de afhankelijkheid van andere leveranciers, vooral de Verenigde Staten, hebben vergroot. Momenteel is het Amerikaanse vloeibare aardgas goed voor ongeveer 30% van de totale gasvoorziening van de Europese Unie.

Daarbij komen nog de kosten voor het aanvullen van de reserves. Door de lagere beschikbaarheid van gas en de internationale concurrentie zijn opslagactiviteiten duurder geworden, wat de energierekening van het continent verhoogt.

Een winter met minder vangnetten.

De situatie in de Europese opslagfaciliteiten zet de energievooruitzichten onder druk. Nadat de Europese landen de vorige winter met lagere reserves dan in voorgaande jaren hadden afgesloten, moesten ze een duurdere en complexere aanvullingscampagne doorstaan.

Duitsland kent een bijzonder krappe situatie, met reserves van bijna 62%, terwijl Italië bijna 91% bedraagt. Het gemeenschapsgemiddelde ligt rond de 75%.

De Europese Commissie is echter van mening dat het EU-gassysteem voldoende flexibel is om aan de verwachte vraag in de winter te voldoen. Volgens haar beoordeling, gepubliceerd op 8 oktober, dragen de toegenomen LNG-importcapaciteit, de diversificatie van leveranciers en het lagere gasverbruik ten opzichte van 2022 bij aan een verbeterde leveringszekerheid.

Het grootste risico is geconcentreerd in mogelijke langdurige koude-episodes, die het verbruik van reserves zouden kunnen versnellen en de noodzaak om gas te kopen op een toch al gespannen internationale markt zouden kunnen vergroten.

Welke gevolgen kan de stijging van de gasprijzen hebben voor huishoudens en bedrijven?

De stijgende aardgaskosten treffen niet alleen energiebedrijven. De evolutie ervan heeft ook een impact op de rekeningen van de huishoudens en de productiekosten van talrijke industriële sectoren.

Op huishoudelijk niveau kan de impact zich geleidelijk uitbreiden naar leveringscontracten en gereguleerde tarieven. In Spanje wordt het noodtarief (TUR) voor gas elk kwartaal herzien, waardoor ontwikkelingen op de groothandelsmarkten relevant zullen zijn voor toekomstige prijsaanpassingen.

Verwarming, warm water voor huishoudelijk gebruik en koken zijn enkele van de huishoudelijke toepassingen die het meest blootstaan ​​aan mogelijke stijgingen van de energiekosten.

In de industriële sector zijn activiteiten zoals de productie van staal, chemicaliën, meststoffen, keramiek en glas sterk afhankelijk van aardgas. Een aanhoudende prijsstijging kan de operationele kosten verhogen, de winstmarges verlagen en de concurrentiepositie van Europese bedrijven aantasten.

Daarnaast heeft gas ook invloed op de elektriciteitsmarkt, omdat centrales met een gecombineerde cyclus deelnemen aan de opwekking van elektriciteit en in bepaalde perioden de groothandelsprijs kunnen bepalen.

Spanje wordt geconfronteerd met een duurdere Europese energiemarkt.

Hoewel Spanje beschikt over een belangrijke hervergassingsinfrastructuur en een grotere diversificatie van zijn gasinvoerroutes, blijft het niet immuun voor internationale spanningen.

De beschikbaarheid van faciliteiten voor de ontvangst van vloeibaar aardgas biedt toegang tot verschillende leveranciersmarkten, maar voorkomt niet dat stijgingen van de internationale prijzen de leveringskosten beïnvloeden.

Om deze reden zal de evolutie van de TTF en de internationale markten een belangrijke indicator blijven om te anticiperen op het gedrag van de energieprijzen in Spanje gedurende de komende maanden.

Het winterweer zal de energiemarkt beïnvloeden.

De komende weken zullen beslissend zijn voor het kennen van de evolutie van de Europese gasmarkt. Het weer, de continuïteit van de internationale bevoorrading en het vermogen van landen om hun reserves op peil te houden zullen doorslaggevende factoren zijn.

De energiesector waarschuwt dat een periode van intense kou verdere prijsstijgingen kan veroorzaken, vooral als deze samenvalt met extra verstoringen in de LNG-levering.

Europa beschikt momenteel over meer importinfrastructuur en een grotere energiediversificatie dan tijdens de crisis van 2022. Het opslagniveau en de internationale onzekerheid houden de markt echter onder druk.

De komende winter zal de Europese energiezekerheid opnieuw op de proef worden gesteld, evenals het vermogen van huishoudens, bedrijven en industrieën om een ​​scenario met hoge energiekosten het hoofd te bieden.